کاهش سرانه مطالعه کتب دینی؛ از چالش های اقتصادی تا ضعف محتوایی

حجت الاسلام والمسلمین روح الله نامنی، پژوهشگر دینی، در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی، در خصوص عوامل کاهش سرانه مطالعه کتب دینی، اظهار کرد: نسل جوان امروز پرسشگر است و با مطالعه کتاب به دنبال حل مسائل فکری خویش است؛ بنابراین برای افزایش مطالعه کتاب های دینی لازم است به سمت کاربردی تر کردن محتوا و استفاده کمتر از رویکردهای شریعت محور پیش برویم.

وی افزود: در حال حاضر شرایط اقتصادی جامعه تغییر کرده است و قیمت کتاب در گذشته با امروز قابل مقایسه نیست؛ پس طبیعتاً هنگامی که فرد با هزینه های مختلف زندگی مواجه است، طبیعی است که تأمین نیازهای معیشتی را در اولویت قرار دهد و خرید کتاب، به ویژه کتاب های دینی، در مراحل بعدی قرار گیرد.

این پژوهشگر دینی تصریح کرد: علاوه بر این، به نظر می رسد بخشی از جامعه از شریعت و دستورات دینی فاصله گرفته اند و البته در شرایطی که افراد با مشکلات مختلفی مانند ناتوانی در تأمین هزینه های زندگی مواجه اند، معمولاً فرصت و انگیزه کمتری برای خرید کتاب های دینی باقی می ماند.

نامنی ادامه داد: البته برخی افراد به جهت آشنایی با خدا و مباحث معنوی به مطالعه علاقه مند هستند، اما ممکن است در میان آثار موجود، کتاب هایی از نویسندگان خارجی با ظاهری جذاب و محتوایی قابل توجه پیدا کنند و به دلیل ارائه بهتر مطالب، به این آثار گرایش یابند.

وی با بیان اینکه البته درباره برخی کتاب های دینی این احساس وجود دارد که مطالب کلی و تکراری در آن ها فراوان است و نیازهای نسل جوان به طور جدی مورد توجه قرار نگرفته است، بیان کرد: برخی از این آثار رویکردی شریعت محور دارند، اما کمتر می کوشند دغدغه های واقعی جوانان امروز را بررسی کنند و همین مسئله می تواند یکی از دلایل کاهش مراجعه مردم به کتاب های دینی باشد.

این کارشناس دینی با اشاره به محدودیت های موجود در این زمینه، اظهار کرد: آموزه هایی مانند پرهیز از غیبت و دروغ، نیکی به دیگران و کمک به مردم در همه ادیان مورد تأکید قرار گرفته اند و پذیرش آن ها برای عموم مردم دشوار نیست، اما هنگامی که سخن از نماز و دیگر اعمال شرعی به میان می آید، برخی افراد احساس می کنند این امور با دشواری بیشتری همراه است.

نامنی همچنین افزود: در چنین شرایطی، ممکن است فرد به امور معنوی گرایش داشته باشد، اما شریعت را در زندگی خود کم رنگ کند؛ درحالی که آموزه های مربوط به شریعت از منابعی همچون قرآن کریم و روایات اهل بیت(ع) به دست می آید و اگر شریعت از محتوای دینی حذف یا کم رنگ شود، ممکن است تصویری ناقص از دین ارائه شود.

وی با اشاره به مراجعه بسیاری از افراد به آثار اندیشمندانی مانند شهید مطهری و دیگر بزرگان برای آشنایی با دینداری و مبانی دینی، تصریح کرد: متأسفانه در برخی از کتب دینی، مطالب متناسب با نیازهای انسان امروز و جوانان به صورت کافی تولید و تنظیم نشده است؛ چراکه در گذشته ممکن بود مخاطبان احکام و مطالب دینی را بدون طرح پرسش های فراوان بپذیرند، اما جوان امروز پرسشگر است و درباره مسائل مختلف تحقیق می کند؛ پس لازم است به این امر توجه کنیم.

این پژوهشگر بیان کرد: لازم است پژوهشگران دینی و مراکز علمی و فرهنگی، در کنار ارائه ادله فقهی، موضوعات را با زبان علمی و متناسب با دانش و پرسش های نسل جدید تبیین کنند؛ زیرا هنگامی که جوان با مباحث علمی آشنایی داشته باشد و درباره موضوعی تحقیق کند، اگر دریابد که دین بر اساس دلایل روشن، امری را حرام یا واجب دانسته است، احتمال پذیرش آن بیشتر خواهد بود.

نامنی ادامه داد: در بسیاری از موارد، پاسخ دقیق و روشنی به پرسش های جوانان داده نشده است و ممکن است فرد بداند عملی حرام است، اما درباره علت حرمت آن پرسش داشته باشد و در آثار موجود پاسخ مناسبی برای این پرسش پیدا نکند؛ پس ضروری است کتاب های دینی از حالت کلی گویی فاصله بگیرند و به پرسش ها، نیازها و دغدغه های واقعی جامعه بپردازند؛ زیرا اگر مخاطب احساس کند کتابی می تواند به پرسش های او پاسخ دهد، احتمال مطالعه و مراجعه او به آن اثر افزایش خواهد یافت.

وی در پایان با اشاره به ضرورت اتخاذ سیاست هایی از سوی نهادهای فرهنگی و رسانه ها برای قرار گرفتن کتاب های دینی در سبد فرهنگی خانواده ها، گفت: علاوه بر محتوای کتاب، عواملی مانند طراحی جلد، شیوه معرفی اثر و جذابیت ارائه مطالب نیز اهمیت فراوانی دارد و هرچه محتوای کتاب کاربردی تر، زبان آن روان تر و ظاهر آن جذاب تر باشد، احتمال گرایش مخاطبان به مطالعه آن افزایش خواهد یافت.

انتهای پیام